Velpe- en Malendriesvallei

Dit natuurgebied maakt deel uit van de veel uitgestrektere Velpevallei vol waardevolle natuur. Natuurpunt beheert er het natuurreservaat Snoekengracht en een reeks gronden in de buurt van Bunsbeek. De Velpe- en Malendriesvallei zelf beslaat 89 hectare. Natuur en Bos beheert ook nog het gebied Hoeleden-Zuurbemde in de buurt.

Vlak bij de dorpskom van Boutersem, Roosbeek en Butsel werden de verdwenen vijvers bij de historische site van het kasteel van Butsel gedeeltelijk hersteld. Van de belangrijke kasteelsite zie je momenteel enkel nog een lichte verhevenheid op de linkeroever van de Velpe. Ook van de twee visvijvers die op een kaart van 1661 ingetekend stonden op de rechteroever van de Velpe was tot voor kort nauwelijks iets te zien. Sinds de herinrichting is de grootste meest noordelijke vijver opnieuw duidelijk zichtbaar als een rietmoeras. Op de historische dijken werd een houtsnipperpad aangelegd voor wandelaars en joggers. Vanaf het nieuwe vlonderpad en houten terras kun je rustig verpozen aan de rand van het rietland. Een volledig herstel van de vijver wordt pas mogelijk na de omlegging van de Vondelbeek, die nu nog dwars door de vijver loopt. De omlegging wordt een van de komende jaren door de provincie Vlaams-Brabant voorzien.

Stroomafwaarts van de vijvers van Roosbeek (privédomein) wordt het merendeel van de valleigraslanden op een natuurgerichte manier beheerd, vaak in samenwerking met plaatselijke landbouwers. De graslanden zijn typische dotterbloemgraslanden met echte koekoeksbloem, dotterbloem, grote ratelaar en lokaal ook brede en gevlekte orchis. Vanuit Breisem is er een nieuwe voetweg naar Hamelenhoek en vandaar door de hooilanden rond de molen van Breisem, over de Kerkomstraat richting Breisembroekstraat.

De Malendriesbeekvallei is een smalle maar bijzonder waardevolle zijvallei van de Velpe. De beek mondt net stroomaf van de vijvers van Roosbeek uit in de Velpe. In de vallei komen venige depressies en kalkrijk grondwater voor, wat zorgt voor bijzonder soortenrijke graslanden. In het kader van een graslandherstelproject werd de bovenste aangerijkte grasmat verwijderd. Sindsdien verschenen er massaal verschillende orchideeën en ook een hele reeks zeldzame zegges, waarvan de uiterst zeldzame ronde zegge wel het meest tot de verbeelding spreekt. Ook een soort als karwijselie wijst op de vroegere aanwezigheid van kalkrijke blauwgraslanden.

Op de heuvels rond de vallei beheren we ook het Velperbos en enkele kleinere veldbosjes op de toppen van de Galgenberg en Kaberg. Het Velperbos bestaat uit oude zomereiken, grove den, Amerikaanse eik en beuk en vormt een echt rustgebied aan de rand van Kerkom. Vanaf de Kapel van Kerkom heb je een prachtig vergezicht over de Velpevallei richting Haspengouw. Bij helder weer zie je zelfs de koeltorens van Tihange bij de Maas. Vanop het Galgeveld heb je dan weer een mooi vergezicht in noordelijke richting over de Velpevallei.