Natuurherstelwerken van LIFE HEROES gaan van start op het Groot Schietveld en in de Visbeekvallei

Herstel van zeldzame natte natuur

Veel natte natuurgebieden functioneren vandaag niet meer zoals vroeger. Grachten, verdroging en een te snelle afvoer van water zorgen ervoor dat moerassen en vennen hun typische soorten verliezen. 
Ook voor het klimaat is dit herstel belangrijk. Gezonde natte natuur kan koolstof vasthouden. Aangetaste veengebieden kunnen net koolstof uitstoten. Natuurherstel helpt dus niet alleen planten en dieren, maar ook onze omgeving.

Herstel van de natuurlijke sponswerking

Door het water langer in het landschap vast te houden, wordt de natuur sterker en beter bestand tegen droge zomers, brandgevaar en hevige regen. De natuurlijke sponswerking wordt terug geactiveerd waardoor in tijden van droogte zoals afgelopen zomer het opgeslagen water geleidelijk aan terug kan vrijgegeven worden en zo de grondwatertafel aanvullen op momenten dat dit water elders zeer schaars is geworden. Dankzij deze vernatting kunnen deze natuurgebieden zich tevens beter wapenen tegen brandgevaar.

Eerste werken gestart

De eerste terreinwerken zijn van start gegaan op het Groot Schietveld en in het deelgebied Schrieken in de Visbeekvallei. Daarmee komt het project zichtbaar op gang op het terrein. 

Op het Groot Schietveld te Brasschaat worden er in 1ste fase herstelwerken uitgevoerd aan kwetsbare natte habitats die de laatste jaren sterk gedegradeerd zijn. Op heel wat plaatsen zien we een overwoekering met pijpenstrootje waardoor de typische vegetatie geen kans meer krijgt om tot ontwikkeling te komen. Door het afplaggen van delen van het terrein wordt de oorspronkelijke zaadbank van heel wat zeldzame planten terug bloot gelegd waardoor deze de kans krijgen om opnieuw te kiemen. In een latere fase wordt de waterhuishouding aangepakt op basis van de maatregelen voorgesteld uit een ecohydrologische studie. Uiteraard gebeurt dit in nauw overleg met defensie die het natuurgebied gebruikt als militair oefenterrein.
Om deze reden is het terrein ook niet toegankelijk voor het publiek.

Het Groot Schietveld is 1571 hectare groot en daarmee, op de Kalmthoutse Heide na, het grootste natuurgebied in de provincie Antwerpen. Het bestaat uit een grote, aaneengesloten oppervlakte droge en vochtige heide, vennen en hooilanden omringd door een gordel van bossen. Het reservaat is belangrijk om zijn grote natuurlijke soortenrijkdom. Vooral planten van de vochtige heide, zoals veenorchis, klokjesgentiaan en ronde zonnedauw zijn er nog te vinden. Ook voor insecten is het gebied interessant. Zo worden er meer dan 30 soorten dagvlinders, waaronder het gentiaanblauwtje, aangetroffen. Maar het Groot Schietveld is vooral bekend om zijn grote adderpopulatie, die tot de belangrijkste van Noordwest-Europa behoort, en om de meer dan 100 soorten broedvogels, waaronder de wespendief en de nachtzwaluw.

Natuurpunt is gestart met het dempen van grachten de Schrieken in Beerse. Dat is broodnodig om de natuur hier weerbaarder te maken tegen droogte. De Schrieken vormen een soort ‘soepbord’ in het landschap: een laagte die aan alle kanten door hoger gelegen gronden wordt omringd. Tijdens natte perioden komt het water uit de omgeving hier samen. En tijdens droge perioden leveren de hogere gronden grondwater na totdat de grondwaterbel op is. Grondwater is regenwater dat tijdens natte perioden in de bodem sijpelt en traag wordt afgegeven aan lagergelegen gebieden in de omgeving.

Van nature bestaan de Schrieken uit een erg natte en daardoor moerassige zone, die wordt gekenmerkt door bloemrijke mozaïek van hooilanden, laagveenmoeras en broekbos. Het gebied wordt jammer genoeg doorsneden door vele ontwateringsgrachten die in het verleden zijn aangelegd om het gebied te ontginnen. Deze grachten zijn autostrades voor water die het tijdens natte perioden versneld afvoeren waardoor het niet in de bodem kan dringen. Hierdoor gaat er veel water verloren, waardoor bijzondere soorten zoals de dotterbloem, gagel en watersnip verdwijnen. 
Om die verdroging tegen te gaan, dempt Natuurpunt zo veel mogelijk grachten die geen impact hebben op andere gebruikers. Zo kan het hydrologische systeem zo goed mogelijk worden hersteld en kan de typische natte natuur heropleven. 
De Schrieken maken deel uit van het erkende natuurreservaat de Visbeekvallei, dat zich uitstrekt over de gemeenten Lille en Beerse. In een latere fase van het project zullen ook werken plaatsvinden in andere deelgebieden van het reservaat. 

“Met deze eerste werken zetten we een belangrijke stap van plannen naar uitvoeren. In het Groot Schietveld en De Schrieken tonen we waar LIFE HEROES voor staat: natte natuur herstellen, water opnieuw ruimte geven en kwetsbare soorten betere kansen bieden.” zegt Dirk Meersman, projectleider LIFE HEROES bij het Agentschap voor Natuur en Bos.

LIFE HEROES

LIFE HEROES loopt in 11 natuurgebieden in Vlaanderen. Het project wordt gecoördineerd door het Agentschap voor Natuur en Bos, samen met Natuurpunt Beheer, Natuurpunt Studie, Limburgs Landschap en Natuurinvest. De partners zetten in op hydrologisch herstel, habitatherstel, soortenherstel en kennisdeling.
Het project loopt tot augustus 2031 en krijgt financiële steun van het LIFE-programma van de Europese Unie. 
Meer informatie: natuurenbos.be/projecten/life-heroes.