LIFE HEROES
LIFE HEROES is een Europees natuurherstelproject van voedselarme moerassen in de Kempen. Het project wil voedselarme moerassen, vennen en natte heiden herstellen en uitbreiden. Dat is hard nodig, want deze kwetsbare natuur is de voorbije decennia sterk achteruitgegaan. Natte natuur is van groot belang: ze slaat koolstof op, helpt water vasthouden, beschermt tegen droogte en overstromingen en biedt leefgebied aan zeldzame planten en dieren. Met LIFE HEROES werken we aan meer biodiversiteit én een beter klimaat. LIFE HEROES is een belangrijk voorbeeldproject voor de uitvoering van de Europese biodiversiteitsstrategie en de nieuwe natuurherstelwet.
Het project ging officieel van start in september 2025 en loopt tot augustus 2031. Het is een samenwerking van het Agentschap voor Natuur en Bos, Natuurpunt Beheer, Natuurpunt Studie, Limburg Landschap en Natuurinvest. LIFE HEROES ontvangt financiële steun van het LIFE-programma van de Europese Unie (LIFE24 NAT/BE/HEROES).
Waarom is dit project belangrijk?
Moerassen behoren tot de meest bedreigde ecosystemen en de belangrijkste koolstofvoorraden ter wereld. Naast hun unieke biodiversiteit leveren ze verschillende natuurvoordelen: watervoorziening, waterzuivering, bescherming tegen overstromingen, koolstofvastlegging, klimaatregulering, productie van grondstoffen en voedsel, toerisme en recreatie. Ze hebben ook een belangrijke esthetische en culturele waarde.
Eutrofiëring, verzuring, uitdroging, vervuiling, overwoekering en invasieve uitheemse soorten vormen de grootste bedreigingen voor de achteruitgang van de unieke fauna en flora (libellen, vlinders, amfibieën en planten) en de aantasting van de belangrijkste ondergrondse koolstofreservoirs in Vlaanderen.
Sinds 1950 zijn de wetlands met 75% verdwenen. De oorzaken voor het verdwijnen van de voedselarme wetlands zijn drainage voor landbouw, turfwinning, bewoning en infrastructuur, bebossing en grondwaterwinning.
Door ze te herstellen, beschermen we niet alleen bijzondere soorten en habitats, maar versterken we ook de natuurlijke veerkracht van het landschap. Door het water bovenstrooms langer vast te houden, voorkomen we wateroverlast verder stroomafwaarts.
Heel wat van de gedegradeerde veengebieden stoten nu koolstof uit. En deze cyclus willen we omdraaien naar een koolstofspons ipv een koolstofbom. Een natuurlijk, "gezond" veengebied slaat koolstof op (gemiddeld 0,7 tot 1,8 ton equivalent per hectare per jaar). Een gedegradeerd (ontwaterd) veen stoot gemiddeld tussen de 30 tot 40 ton CO2 per hectare uit.
Projectgebied
Het project loopt op 11 locaties in Natura 2000-gebieden in Vlaanderen. In deze gebieden pakken we de grootste knelpunten aan: verdroging, vermesting, verzuring, verruiging en invasieve uitheemse soorten.
In Provincie Antwerpen:
- Kalmthoutse Heide
- Klein Schietveld
- Groot Schietveld
- Ronde Put
- Visbeekvallei
- Netevallei (Tikkebroeken, Witte Netevallei en Tussen Wamp en Neten)
- De Maat - Den Diel en Buitengoor
In Provincie Limburg
- Ophovenderheide
- Teut-Tenhaagdoornheide
- Sint-Maartensheide – De Luysen
- Terlaemen
Doelstellingen
LIFE HEROES heeft vier grote doelstellingen:
- Herstel van de waterhuishouding op landschapsniveau, zodat natte natuur opnieuw goed kan functioneren.
- Gerichte maatregelen om kwetsbare Europees beschermde habitats te herstellen.
- Maatregelen om typische soorten een boost te geven.
- Sterke inzet op samenwerking door terreinbeheerders, lokale partners en andere belanghebbenden bij de uitvoering te betrekken. Zo houden de resultaten ook op lange termijn stand en stimuleren we voor toekomstige projecten.
LIFE HEROES richt zich op ecosysteemherstel om de huidige biodiversiteits- en klimaatcrisis aan te pakken en ecosysteemdiensten van voedselarme wetlands te herstellen. Het project biedt een implementatie van de EU-natuurherstelwet door prioriteit te geven aan herstelinspanningen met betrekking tot wetlands en koolstofrijke systemen.
De doelhabitats van LIFE HEROES zijn onder andere:
- Voedselarme vennen (3110, 3130, 3160)
- Natte heide (4010)
- Veenhabitats (7110, 7140)
- Kalkmoerassen (7230)
- Voedselarme broekbossen (91E0)
Een aantal habitats liften mee op het hydrologisch herstel zoals droge heide (4030), heischrale graslanden (6230), blauwgraslanden 6410 en slenken en plagplekken op vochtige bodems (7150).
Soorten
De herstelmaatregelen geven kansen aan typische soorten van voedselarme wetlands. In de Kalmthoutse Heide krijgt de maanwaterjuffer extra aandacht. Op de Schietvelden zijn dat onder meer de maanwaterjuffer, veenorchis en lavendelheide. In De Teut focust het project onder andere op speerwaterjuffer, veenorchis, waterlobelia en eenarig wollegras. Op meerdere locaties profiteren ook de heikikker, hoogveenglaslibel, gentiaanblauwtje en de gevlekte witsnuitlibel van het herstel.
Werken: waar en wanneer?
Meer info volgt.
Nieuws
Meer info volgt.
Wie zijn wij?
Agentschap voor Natuur en Bos
Het agentschap staat in voor het beleid, het duurzaam beheren en het versterken van natuur samen met alle partners. Natuur en Bos koestert, beschermt en ontwikkelt ruim 90.000 hectare aan natuurgebieden, bossen en parken in Vlaanderen. Het Agentschap voor Natuur en Bos streeft naar meer en betere natuur in Vlaanderen en wil natuur midden in de maatschappij plaatsen.
ANB coördineert het project en staat in voor de uitvoering in de gebieden Kalmthoutse Heide, Klein Schietveld, Groot Schietveld, Ronde Put, Ophovenderheide en Teut-Tenhaagdoornheide.
Natuurpunt Beheer
Natuurpunt is een onafhankelijke vrijwilligersvereniging met meer dan 125.000 leden. Ze beschermt kwetsbare en bedreigde natuur in Vlaanderen. Natuurpunt beheert meer dan 25.000 hectare Vlaamse natuur in 500 verschillende natuurgebieden. De vrijwilligers nemen het initiatief: ze zorgen voor aankoop, beheer en openstelling van natuurgebieden. Daarbij worden ze bijgestaan door professionele ploegen.
Binnen het project zorgt Natuurpunt Beheer voor de uitvoering in de gebieden Visbeekvallei, Netevalle, De Maat – Den Diel – Buitengoor en SintMaartensheide – De Luysen.
Natuurpunt Studie
Natuurpunt Studie is hét kenniscentrum rond biodiversiteit in Vlaanderen. In samenwerking met burgers, actieve vrijwilligers en thematische werkgroepen wordt een massa kennis over soorten verzameld door soorten op naam te brengen, te tellen, te melden en te meten. De natuur documenteren, begrijpen, beschermen en er maatschappelijk draagvlak voor creëren zijn hun kernthema's.
Binnen het project coördineert Natuurpunt Studie de monitoring op basis van beschikbare gegevens (zoals waarnemingen.be) en terreininventarisaties.
Limburgs Landschap
Limburgs Landschap is de tweede grootste natuurvereniging in Vlaanderen en beheert meer dan 3000 ha natuur in de provincie Limburg. Al meer dan 50 jaar beschermen en beheren ze samen met hun leden, vrijwilligers en partners de natuur en het landschap.
Limburgs Landschap neemt in het project de uitvoering in Terlaemen voor zijn rekening.
Natuurinvest
Natuurinvest investeert in opdracht van het Agentschap voor Natuur en Bos in projecten die de beleving van de natuur vergroten. Zo zorgt Natuurinvest ervoor dat mensen volop van onze natuur kunnen genieten. Dat doet het samen met private ondernemers en overheidspartners.Voor een optimaal beheer van bos, natuur en groen in Vlaanderen, investeert Natuurinvest ook in programma’s die de kennis van mensen doen groeien.
Natuurinvest staan in voor de verspreiding van de kennis die we opdoen tijdens het project.
Wil je graag meer weten over het project of heb je specifieke vragen, dan kun je de verschillende partners contacteren via:
- Algemene coördinatie / Agentschap voor Natuur en Bos: Dirk Meersman - dirk.meersman@vlaanderen.be
- Natuurpunt Beheer: Jef Hendrix - jef.hendrix@natuurpunt.be
- Limburgs Landschap: Ward Hamaekers - ward.hamaekers@limburgs-landschap.be
Agentschap voor Natuur en Bos werkt ook mee aan:
