LIFE ToadAlly

Het project richt zich op vier pioniersoorten die vooral voorkomen in dynamische, open landschappen: de vroedmeesterpad, de rugstreeppad, de geelbuikvuurpad en de knoflookpad. Elk van die soorten stelt specifieke eisen aan hun leefgebied. De vroedmeesterpad is sterk plaatsgebonden en leeft bij voorkeur in warme, stenige biotopen. De rugstreeppad zoekt open, zandige terreinen op met tijdelijk ondiep water. De geelbuikvuurpad is typisch voor kleinschalige, tijdelijk ondergelopen poeltjes en pioniermilieus, terwijl de knoflookpad een combinatie nodig heeft van voedselrijke, visvrije poelen en losse zandbodems waarin ze zich kunnen ingraven. Omdat deze omstandigheden steeds schaarser worden, zijn alle vier de soorten de voorbije decennia sterk achteruitgegaan.

LIFE ToadAlly werkt in een uitgestrekt gebied dat zowel Vlaamse als Waalse natuurkernen omvat. In Vlaanderen gaat het om tien Natura 2000-gebieden in de provincie Limburg en de Voerstreek, samen goed voor meer dan 28.000 hectare relevante natuur. Hier bevinden zich historische populaties die met gerichte maatregelen opnieuw kunnen uitgroeien tot bronpopulaties. In Wallonië richt het project zich op elf Natura 2000-gebieden in de provincies Luik en Luxemburg, een regio waar nog restpopulaties voorkomen die dringend nood hebben aan versterking. Samen overspant het project een landschap van meer dan een half miljoen hectare, met belangrijke ecologische verbindingen naar Nederland en Duitsland. Zo draagt LIFE ToadAlly bij aan de ontwikkeling van een robuust grensoverschrijdend metapopulatienetwerk.

Om de leefgebieden duurzaam te herstellen investeert het project sterk in verbetering van habitat op het land en in het water. Op meer dan 35 locaties worden poelen hersteld of aangelegd, vaak in clusters met verschillende dieptes om beter bestand te zijn tegen extreem droog of nat weer. In totaal zullen 400 poelen worden ingericht op een klimaatbestendige manier, die ook predatierisico’s door onder andere invasieve exoten verkleint. Daarnaast wordt ongeveer 150 hectare open landhabitat hersteld, van heide en schraal grasland tot pioniersvegetaties en kalkgraslanden. Om de dieren extra schuilmogelijkheden te bieden komen er nog 145 kunstmatige structuren zoals steenruggen, hagen en schuilhopen.

Omdat veel populaties geïsoleerd zijn, zet LIFE ToadAlly ook in op het actief versterken en herintroduceren van soorten. Op zorgvuldig geselecteerde locaties zullen eitjes, larven of jonge dieren worden uitgezet volgens strikte genetische en ecologische voorwaarden. In totaal worden acht metapopulaties hersteld of versterkt. Die acties bouwen voort op bestaande kweekprogramma’s die in Vlaanderen, Wallonië en onze buurlanden jarenlange ervaring hebben met populatieherstel van deze doelsoorten. De herintroducties worden enkel uitgevoerd wanneer het leefgebied vooraf volledig geschikt gemaakt is.

Een cruciaal onderdeel van het project is het herstellen van natuurverbindingen. Veel Natura 2000-gebieden liggen te ver uit elkaar om door amfibieën spontaan bereikt te worden. Daarom creëert het project extra stapstenen en corridors, zowel binnen als buiten beschermde gebieden. De Elzéard Foundation werkt gelijktijdig aan de aanleg van een grootschalige oost westcorridor tussen de Eifel, de Voerstreek en de Hoge Kempen. Via die verbinding, aangevuld met tientallen nieuwe poelen en open habitats, zullen populaties zich genetisch kunnen mengen en op lange termijn beter bestand zijn tegen klimaatverandering.

Klimaatadaptatie loopt als een rode draad door het project. Door natuurlijke waterdynamiek te herstellen, drainage te verminderen en water langer in het landschap vast te houden verhoogt LIFE ToadAlly de sponswerking van valleien en plateaulandschappen. Dat biedt niet enkel voordelen voor de amfibieën, maar ook voor landbouw, omwoners en de natuur in de buurt, omdat het risico op zowel droogte als overstromingen afneemt.

Het project wil bovendien een breed draagvlak creëren. Ruim honderd vrijwilligers worden opgeleid tot lokale ‘toad stewards’, die helpen bij monitoring, klein beheer en seizoensgebonden acties zoals amfibieëntrekkingen. Ook scholen, natuurbezoekers, landbouwers, bedrijven, gemeentebesturen en andere terreinbeheerders worden actief betrokken via opleidingen, infomomenten, educatieve pakketten, publiekscampagnes en een reizende expo. De combinatie van breed maatschappelijk engagement en professionele expertise moet ervoor zorgen dat het herstel ook na de projectperiode voortgezet wordt.

LIFE ToadAlly is een samenwerking tussen het Agentschap voor Natuur en Bos, Natuurpunt Beheer, Natuurpunt Studie, Natagora en de Elzéard Foundation, met steun van het Europese LIFE programma en regionale partners. Het project combineert wetenschappelijke kennis, terreinbeheer, klimaatadaptatie en lokale betrokkenheid om vier bedreigde soorten weer een toekomst te geven. LIFE ToadAlly wil niet alleen honderden nieuwe of herstelde poelen, tientallen hectaren leefgebied en meerdere versterkte populaties realiseren tegen het einde van het project, maar ook een stevig fundament leggen voor blijvend beheer, monitoring en beleidsverankering. Dankzij een gezamenlijke inspanning van vele partners en vrijwilligers bouwt LIFE ToadAlly aan een landschap waarin amfibieën, en vele andere soorten, opnieuw floreren.