Landschapsbeeld

Het Zwin

 
Antwerpen
Limburg
Oost-Vlaanderen
Vlaams-Brabant
West-Vlaanderen
West-Vlaanderen

Het Zwin is zonder twijfel een van de bekendste natuurgebieden van Vlaanderen. Het unieke karakter is te danken aan de regelmatige overstromingen. Dit getijdenlandschap met slikken en schorren is een favoriete bestemming bij heel wat vogels. We noemen het niet voor niets de internationale luchthaven voor vogels!

Het Zwin Natuur Park verwelkomt je! Houd je instapkaart klaar en zet je schrap voor een boeiende vlucht over de Zwinvlakte, door het belevenisparcours in het park en in de doe-tentoonstelling. Onze trekvogels nemen je mee op een fascinerende tocht naar een verre bestemming. Het wordt een duizelingwekkende ontdekkingsreis vol verrassingen. 

Troeven
  • Zwin Natuur Park: bezoekerscentrum met (inter)actieve tentoonstelling
  • Getijdenlandschap met slikken en schorren
  • Internationale luchthaven voor vogels
  • Blotevoetenpad en vlonderpad
  • Broedvogeleilanden

Slikken en schorren

Het Zwin is heel bijzonder omdat er een natuurlijke overgang te zien is van de ene biotoop in de andere. Van de laagste plekken op het slik tot de hoogste delen op het schor is er een overgang van nat naar droog, van zout naar zoet, van veel naar weinig invloed door het getij. Zoute slikken en schorren zijn zeldzaam langs de kusten en riviermondingen van West-Europa. Ze genieten dan ook Europese bescherming.

Slikken lopen tweemaal per dag onder water. Daardoor zijn ze niet of zeer weinig begroeid. Door de kracht van het zeewater kunnen zaadjes zich niet hechten. De hoogste zones van het slik komen echter minder onder water te staan dan de laagste. Op die hoogste zones kunnen daardoor planten groeien die bestand zijn tegen zout water, bijvoorbeeld zeekraal, klein schorrenkruid of Engels slijkgras. 

Schorren overstromen slechts af en toe, bijvoorbeeld bij storm- of springvloed. Elke plant die er groeit, verdraagt een portie zout water. Hoogteverschillen en de duur van overstroming door zout water bepalen waar welke plant groeit. Elke plant zoekt zo haar eigen plekje. Een voorbeeld is de lamsoor, die ook bekend is als zwinneblomme. Begrazing door runderen zorgt ervoor dat de soortenrijke schorren behouden blijven en niet verdrongen worden door strandkweek, een woekerende grassoort.

Vogelparadijs

Jaarlijks landen in het Zwin vele duizenden vogels om er te broeden, te overwinteren of naar voedsel te zoeken. Het is hier een voortdurend komen en gaan van vogels. Sommige houden even halt. Andere blijven weken of zelfs maanden ter plekke. Het Zwin is één van de belangrijkste vogelgebieden langs de Belgische kust en zelfs van heel België.

Het gebied is natuurlijk het meest gekend voor de ooievaar, maar ook vogels als de bergeend, tureluur, scholekster, wulp, kluut en lepelaar kan je hier zien. Nog een belangrijke vogelsoort in Het Zwin is de kleine zilverreiger. Deze kleine, witte reiger komt er graag langs zilte kreken en waterlopen speuren naar kleine visjes en garnaaltjes. Broeden doet hij in de Zwinduintjes en -polders. De zilverreiger werd dan ook de mascotte van de LIFE-natuurprojecten ZENO en ZTAR.

Verzanding

Het ontstaan van de Zwingeul gaat terug tot de 12de eeuw. Een superstorm sloeg toen een gat in de toenmalige duingordel. Door die doorbraak van de zee ontstond een geul, die via Sluis tot het huidige Damme liep.

Langzamerhand verzandde het Zwin en ook door de inpoldering werd de Zwingeul steeds nauwer en het Zwin steeds kleiner. In 1872 werd de Internationale Dijk rond het overblijvende getijdengebied aangelegd om de zee definitief van het land weg te houden. Bijna 150 jaar lang bleef zo een dynamisch gebied van iets meer dan 210 hectare over. Geleidelijk aan werd de geul steeds smaller en ondieper, waardoor er steeds minder zeewater binnenkwam. Slikken en schorren zandden aan en raakten begroeid met strandkweek, een agressieve grassoort die alles overwoekerde. Er was weinig voedsel meer te vinden voor vogels.

Zwin: groter, veiliger, waardevoller

Het Zwin is tussen 2016 en 2019 uitgebreid met 120 hectare om de toekomst van dit unieke getijdengebied veilig te stellen. Vlaanderen en Nederland sloegen daarvoor de handen in elkaar en samen blijven ze de natuurkern van de Zwinstreek in topconditie houden. Door de uitbreiding is er een grotere oppervlakte van getijdennatuur gerealiseerd en het overstromingsgevaar vanuit zee voor het achterland is kleiner geworden. De nieuwe zeewerende kleidijk is uniek in Vlaanderen. Hij is even hoog (6 tot 7 meter) als de vorige Internationale Dijk, maar dubbel zo breed. Hij beschermt de kustlijn en het West-Vlaamse en Zeeuwse hinterland tegen stormvloeden vanuit zee die eens in de 4000 jaar voorkomen. De nieuwe dijk is ongeveer 26 hectare groot en wordt begraasd door schapen. 

De Zwinvlakte wordt begraasd door schapen en runderen. Die grazers zijn gekozen op basis van historische gegevens en om ecologische redenen. Tot halfweg de vorige eeuw werd de Zwinvlakte begraasd door een schaapskudde met een herder en door runderen van landbouwers uit de omgeving. Grazers hebben een grote invloed op de ontwikkeling van vegetaties. Het dominante gras strandkweek wordt door runderbegrazing teruggedrongen, waardoor andere planten meer kansen krijgen. Daardoor ontstaat een kleinschalig mozaïek van lagere en hogere vegetatie.

De nieuwe wandel- en fietspaden van meer dan 5 kilometer lang en de 4 nieuwe uitkijkpunten zorgen er samen met het vlonderpad voor dat je nog meer kunt genieten van het Zwin en de achterliggende polders. Veel plezier!

Zwin
Zwin
zwinuitbreiding vlonderpad
kluten
Lepelaars
Slik met zeekraal
Ooievaar
Zwinvlakte
Schor met lamsoor
Visdief
Zwin
Zwin
zwinuitbreiding vlonderpad
kluten
Lepelaars
Slik met zeekraal
Ooievaar
Zwinvlakte
Schor met lamsoor
Visdief

Actietips

29

Blindenpad

De wandelroute 'Zwinduinen en -polders' is de eerste en tot nog toe enige wandelroute in Vlaanderen waarbij het wandeltraject zowel door blinden en slechtzienden als door rolstoelgebruikers volledig zelfstandig kan afgelegd worden.

21

Zwinwandelroute

De Zwinwandelroute is iets meer dan 13 km. Is deze route te lang, dan kan je kiezen voor een ingekorte lus van 9,2 km.

49

Vogels observeren

Het Zwin is gekend als de internationale luchthaven voor onze gevederde vrienden! Deze zijn onder andere te bewonderen vanop het uitkijkpunt.

33

Zwin Natuur Park

Het Zwin Natuur Park is de onthaalpoort tot het Zwin.

Bekijk de kaart

Boswachter

Evy Dewulf a.i.
Neem contact op >

Downloads

Hoe geraak je er?

Ingang

Graaf Leon Lippensdreef 8, 8300 Knokke

Openbaar vervoer

Aan het Zwin vind je bushalte "Knokke Het Zwin". Meer info: www.delijn.be.

Parking

Aan het bezoekerscentrum is een grote parking. Deze is betalend.